Cách nhận diện thuốc Ivermectin giả, kém chất lượng bán lậu trên mạng

Thuốc Ivermectin giả và kém chất lượng thường lộ ra qua những điểm như bao bì không có nhãn tiếng Việt, không có số đăng ký hoặc số giấy phép nhập khẩu, bán qua mạng xã hội không cần đơn, giá rẻ hoặc đắt bất thường và được quảng cáo chữa "bách bệnh". Không có cách nào chắc chắn 100% để phát hiện bằng mắt thường, vì vậy biện pháp an toàn nhất là chỉ mua thuốc kê đơn tại nhà thuốc hợp pháp khi có đơn bác sĩ. Bài viết liệt kê các dấu hiệu cảnh báo và việc nên làm khi nghi ngờ.

Vì sao Ivermectin là mục tiêu của hàng giả

Trong đại dịch Covid-19, nhu cầu tìm mua Ivermectin tăng vọt do thông tin sai lệch, trong khi đây là thuốc kê đơn và nguồn cung hợp pháp có hạn. Khoảng trống đó bị lấp bởi hàng xách tay, hàng trôi nổi và hàng giả. Thuốc giả có thể không chứa hoạt chất, chứa sai hàm lượng, chứa hoạt chất khác, hoặc nhiễm tạp chất do sản xuất trong điều kiện không kiểm soát. Ngay cả khi đại dịch qua đi, các kênh bán hàng này vẫn tồn tại và tiếp tục quảng cáo thuốc cho nhiều mục đích không được chứng minh.

Dấu hiệu trên bao bì và viên thuốc

Bao bì

• Không có nhãn phụ tiếng Việt, hoặc nhãn phụ dán lệch, in mờ, sai chính tả.
• Không có số đăng ký lưu hành (SĐK) hoặc số giấy phép nhập khẩu.
• Thiếu tên và địa chỉ nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, số lô, ngày sản xuất, hạn dùng.
• Số lô và hạn dùng trên hộp không khớp với trên vỉ.
• Màu in nhòe, chữ vỡ nét, hộp giấy mỏng, nếp gấp lệch.
• Không có tờ hướng dẫn sử dụng, hoặc tờ hướng dẫn photo.

Viên thuốc

• Màu sắc, kích thước không đồng đều trong cùng vỉ.
• Viên bở, vỡ vụn, có đốm lạ, mùi bất thường.
• Vỉ nhôm in mờ, dễ bóc, hoặc đựng viên rời trong túi nilon, lọ không nhãn.

Lưu ý rằng viên đổi màu hoặc bở cũng có thể do bảo quản kém chứ không chỉ do giả. Dù lý do nào, viên như vậy đều không nên dùng; cách bảo quản đúng được nêu trong bài bảo quản viên nén Ivermectin tránh ẩm mốc.

Dấu hiệu từ kênh bán và lời quảng cáo

Những rủi ro cụ thể của hàng xách tay được bàn kỹ trong bài tác hại của Ivermectin xách tay không nhãn mác.

Cách tự kiểm tra thông tin thuốc

1. Tra số đăng ký: nhập số đăng ký hoặc tên thuốc trên cổng tra cứu dữ liệu thuốc của Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế. Đối chiếu tên thuốc, hàm lượng, dạng bào chế, nhà sản xuất.
2. Kiểm tra tem, mã truy xuất: nếu bao bì có mã QR hoặc tem chống giả, quét để xem thông tin có khớp không. Lưu ý mã QR cũng có thể bị làm giả, nên chỉ là một bước tham khảo.
3. So sánh với hàng mua tại nhà thuốc lớn: nếu có thể, so hình thức hộp, vỉ, viên với sản phẩm cùng tên tại một nhà thuốc đạt chuẩn.
4. Hỏi dược sĩ: mang hộp thuốc đến nhà thuốc hoặc bệnh viện để được xem giúp.

Nguy cơ khi dùng thuốc giả

Thuốc không có hoạt chất khiến bệnh ký sinh trùng không được điều trị, có thể lây sang người khác trong gia đình như với bệnh ghẻ. Thuốc hàm lượng sai có thể gây quá liều hoặc dưới liều. Thuốc chứa tạp chất hoặc hoạt chất khác có thể gây dị ứng, ngộ độc khó lường. Ngoài ra, người bệnh tin rằng mình đã điều trị sẽ chậm đi khám, để bệnh tiến triển nặng hơn.

Nếu nghi đã mua hoặc dùng thuốc giả

• Ngừng dùng, giữ lại hộp, vỉ, hóa đơn, ảnh chụp tin nhắn mua bán.
• Nếu đã uống và có triệu chứng bất thường, đến cơ sở y tế và mang theo thuốc.
• Báo cho Sở Y tế địa phương hoặc cơ quan quản lý thị trường để được hướng dẫn xử lý.
• Đi khám lại để xác định bệnh và được kê thuốc chính hãng.

Hiểu đúng về "thuốc generic" để không nhầm với thuốc giả

Nhiều người nhầm lẫn giữa thuốc generic và thuốc giả. Thuốc generic là thuốc chứa cùng hoạt chất với thuốc gốc, được sản xuất bởi công ty khác sau khi bằng sáng chế hết hạn, phải đăng ký và chứng minh chất lượng với cơ quan quản lý. Ivermectin trên thị trường hợp pháp phần lớn là thuốc generic, có tên thương mại và hình thức khác nhau tùy nhà sản xuất. Vì vậy, việc một hộp thuốc "trông khác" hộp bạn từng thấy chưa hẳn là dấu hiệu giả. Điều quyết định là sản phẩm đó có số đăng ký hợp lệ, nhãn phụ tiếng Việt và được bán qua kênh hợp pháp hay không.

Ngược lại, thuốc giả thường cố tình bắt chước bao bì của một nhãn hàng có uy tín. Khi bạn thấy giá chênh lệch lớn so với nhà thuốc, lời mời chào "hàng nội bộ bệnh viện" hoặc "hàng dự án", hãy dừng lại và kiểm tra kỹ trước khi mua.

Cách an toàn nhất: đi đúng quy trình

Khám bệnh, có chẩn đoán, có đơn thuốc, mua tại nhà thuốc đạt chuẩn và giữ hóa đơn. Quy trình này nghe có vẻ phiền hơn một cú nhấp chuột mua hàng online, nhưng nó bảo vệ bạn khỏi cả thuốc giả lẫn việc điều trị sai bệnh. Nếu muốn biết thuốc thật được làm ra và kiểm tra thế nào trước khi đến tay người bệnh, hãy đọc thêm về quy trình sản xuất và kiểm nghiệm viên Ivermectin.