Giun đũa chó mèo lây sang người: ai dễ nhiễm, xử trí ra sao

Người nhiễm giun đũa chó mèo (Toxocara) khi vô tình nuốt phải trứng giun từ đất, bụi, lông hay móng của chó mèo, thường do không rửa tay sau khi chơi với vật nuôi hoặc cho thú cưng ngủ chung giường. Triệu chứng hay gặp là ngứa, nổi mẩn, mệt mỏi, đau bụng, rối loạn tiêu hóa, kèm tăng bạch cầu ái toan. Cách phòng tốt nhất là tẩy giun định kỳ cho vật nuôi theo hướng dẫn thú y và giữ vệ sinh tay, giường ngủ.

Một gia đình ba người cùng nhiễm vì ngủ chung với mèo

Tháng 7/2026, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội công bố trường hợp một gia đình ba người, gồm người mẹ 38 tuổi, người cha 42 tuổi và con gái 9 tuổi, cùng nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo. Cả nhà nuôi mèo trong nhà và để mèo ngủ cùng giường. Họ đến khám da liễu vì ngứa, nổi mẩn, sau đó được chuyển sang chuyên khoa nội vì còn mệt mỏi, đầy bụng, đau bụng, ăn kém. Chẩn đoán dựa trên tăng bạch cầu ái toan và xét nghiệm giun sán; sau điều trị, tình trạng cả nhà ổn định sau 3 tháng.

Ca bệnh cho thấy một điểm ít người nghĩ tới: nhiễm giun từ thú cưng không chỉ xảy ra với trẻ nhỏ chơi ngoài sân đất, mà cả với người lớn sống ở chung cư, nếu vật nuôi tiếp xúc trực tiếp với chăn gối và khu vực sinh hoạt chung.

Trứng giun đi từ thú cưng đến người như thế nào

Chó mèo nhiễm giun đũa thải trứng ra môi trường qua phân. Trứng có thể nằm trong đất, bụi nhà, trên bề mặt đồ vật, hoặc bám vào lông và móng con vật. Người nuốt phải trứng khi:

• Không rửa tay sau khi vuốt ve, chơi với vật nuôi hoặc dọn khay cát, chất thải.
• Để chó mèo liếm mặt, miệng hoặc vết thương hở.
• Cho vật nuôi ngủ trên giường, nằm trên gối, sofa dùng chung.
• Trẻ nhỏ chơi đất cát nơi chó mèo đi vệ sinh rồi đưa tay lên miệng.

Sau khi vào ruột người, ấu trùng không phát triển thành giun trưởng thành như ở chó mèo mà di chuyển lạc chỗ qua các mô. Đó là lý do bệnh biểu hiện đa dạng và dễ bị nhầm với dị ứng hoặc bệnh da thông thường.

Triệu chứng: từ ngứa da đến tổn thương nội tạng

Biểu hiện ngoài da

Năm 2024, VOH đưa tin Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương điều trị cho một phụ nữ 42 tuổi ở Vĩnh Phúc nuôi 3 chó và 5 mèo, bị ngứa và nổi sẩn khắp người. Trên mu và lòng bàn tay trái xuất hiện một đường gồ ngoằn ngoèo dài khoảng 5–8 cm, được xác định là vết di chuyển của ấu trùng dưới da. Xét nghiệm dương tính với Toxocara; sau điều trị, chị hết ngứa và tổn thương ở tay lành thành sẹo. Bác sĩ cho biết tỷ lệ nhiễm trong cộng đồng khá cao, nhất là ở nơi nhiều người nuôi chó mèo.

Biểu hiện toàn thân và nội tạng

Mệt mỏi, đầy bụng, đau bụng, chán ăn và rối loạn tiêu hóa là những dấu hiệu gặp ở gia đình trong ca bệnh Tâm Anh. Ở trường hợp nặng hơn, ấu trùng có thể góp phần vào tổn thương gan. Trong ca áp xe gan được báo Dân trí đăng tháng 4/2026, bệnh nhân 68 tuổi ở Hà Nội dương tính cùng lúc với sán lá gan, giun đũa chó mèo, sán máng và amip; bác sĩ nhấn mạnh vệ sinh môi trường, đặc biệt quanh vật nuôi, là một phần của phòng bệnh.

Xét nghiệm và vì sao kết quả cần bác sĩ đọc

Chẩn đoán thường dựa trên công thức máu (xem bạch cầu ái toan), xét nghiệm kháng thể kháng Toxocara và các xét nghiệm ký sinh trùng khác. Kháng thể có thể còn lại sau khi đã nhiễm từ trước, và tăng bạch cầu ái toan có thể do nhiều nguyên nhân như dị ứng hay giun sán khác. Vì vậy một tờ kết quả "dương tính" cần được bác sĩ đặt cạnh triệu chứng và tiền sử tiếp xúc để quyết định có điều trị hay không.

Nếu bạn tự làm xét nghiệm ký sinh trùng theo gói và thấy kết quả dương tính, đừng tự mua thuốc tẩy giun uống nhiều đợt. Hãy mang kết quả đến bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm hoặc ký sinh trùng để được giải thích và quyết định có cần điều trị hay không.

Khi một người trong nhà được chẩn đoán

Ca bệnh ở Tâm Anh cho thấy cả ba thành viên cùng nhiễm vì dùng chung không gian với một con mèo. Do đó, khi một người được chẩn đoán giun đũa chó mèo, những người khác trong nhà có triệu chứng tương tự như ngứa, nổi mẩn, mệt mỏi hay rối loạn tiêu hóa nên đi khám cùng đợt, thay vì chờ từng người một. Đồng thời, đưa vật nuôi đi khám thú y để kiểm tra và tẩy giun, nếu không nguồn trứng vẫn tiếp tục tồn tại trong nhà và người đã điều trị có thể nhiễm lại. Trẻ em trong gia đình cần được để ý nhiều hơn vì hay ôm ấp vật nuôi và đưa tay lên miệng.

Không dùng thuốc thú y cho người

Nhà có thú cưng thường sẵn thuốc tẩy giun cho chó mèo, trong đó có những sản phẩm chứa ivermectin. Dù cùng tên hoạt chất, chế phẩm thú y có hàm lượng, tá dược và dạng bào chế khác, không được đánh giá cho người. Bài vì sao không tự ý dùng ivermectin thú y cho người trình bày kỹ rủi ro này. Người nghi nhiễm cần được bác sĩ kê đúng thuốc và theo dõi.

Nuôi thú cưng an toàn trong mùa lạnh

Mùa đông là lúc nhiều người cho chó mèo vào giường ngủ cho ấm. Các bác sĩ Tâm Anh khuyến cáo chủ nuôi:

1. Đưa chó mèo đi khám, tiêm phòng và tẩy giun định kỳ theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y.
2. Vệ sinh nơi ở, đặc biệt chỗ thú cưng hay nằm; dọn phân và khay cát thường xuyên.
3. Rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với vật nuôi hoặc chất thải.
4. Hạn chế để chó mèo liếm mặt, miệng, vết thương hở.
5. Không để mèo ngủ trên giường; giặt chăn gối thường xuyên.

Với người, tẩy giun định kỳ theo khuyến cáo y tế có ích cho các loại giun đường ruột phổ biến, nhưng nên hiểu đúng phạm vi tác dụng như bài khuyến cáo tẩy giun định kỳ đúng phương pháp đã phân tích. Khi có triệu chứng kéo dài như ngứa không rõ nguyên nhân, nổi mẩn hay đau bụng, hãy đi khám và nhớ kể với bác sĩ rằng nhà bạn nuôi chó mèo.