Chống chỉ định của Ivermectin với phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ

Ivermectin đường uống không nên dùng cho người dị ứng với thuốc, và thường không được chỉ định cho phụ nữ mang thai, trẻ em cân nặng dưới 15 kg trừ khi bác sĩ cân nhắc lợi ích vượt trội nguy cơ. Ngoài ra, phụ nữ cho con bú, người có bệnh thần kinh trung ương hoặc tổn thương hàng rào máu não, người bệnh gan nặng và người từng sống ở vùng có giun chỉ Loa loa cần được đánh giá kỹ. Bài viết này tổng hợp các nhóm đối tượng theo mức độ thận trọng và lý do phía sau.

Chống chỉ định và thận trọng khác nhau thế nào

Chống chỉ định là tình huống không được dùng thuốc vì nguy cơ rõ ràng lớn hơn lợi ích. Thận trọng là tình huống có thể dùng nhưng cần bác sĩ cân nhắc, điều chỉnh hoặc theo dõi. Các tờ hướng dẫn và hướng dẫn chuyên môn ở mỗi nước có thể xếp nhóm hơi khác nhau, nhưng nguyên tắc chung khá thống nhất.

Bảng tổng hợp các nhóm cần lưu ý

Phụ nữ mang thai: tóm lược

Lý do thận trọng là thiếu dữ liệu từ thử nghiệm lâm sàng và ghi nhận bất thường phát triển ở động vật khi dùng liều cao. Dữ liệu quan sát từ những phụ nữ vô tình uống thuốc khi chưa biết có thai chưa cho thấy tăng rõ rệt dị tật, nhưng chưa đủ để kết luận an toàn. Bác sĩ thường ưu tiên các lựa chọn khác như thuốc bôi permethrin cho ghẻ. Phân tích sâu hơn về nguy cơ và cách xử lý khi lỡ uống nằm trong bài tác động của Ivermectin đối với thai nhi.

Trẻ nhỏ: vì sao mốc 15 kg

Mốc cân nặng 15 kg xuất phát từ tờ hướng dẫn sản phẩm và tiêu chí của các chương trình phát thuốc, vì dữ liệu an toàn ở trẻ nhỏ hơn rất hạn chế. Ở trẻ nhỏ, hệ enzym gan và hàng rào máu não còn đang phát triển. Ngoài ra, việc chia liều chính xác từ viên nén cho trẻ nhẹ cân cũng khó khăn.

Những năm gần đây, một số nghiên cứu và hướng dẫn chuyên môn đã xem xét dùng Ivermectin cho trẻ dưới 15 kg trong trường hợp ghẻ nặng khi không có lựa chọn khác, nhưng đây vẫn là quyết định của bác sĩ chuyên khoa, không phải hướng dẫn cho phụ huynh. Với trẻ nhỏ bị ghẻ hay chấy, thuốc bôi phù hợp lứa tuổi và biện pháp cơ học thường được ưu tiên.

Phụ nữ cho con bú

Ivermectin được tiết vào sữa mẹ với lượng thấp. Nhiều chương trình y tế công cộng hoãn dùng thuốc cho bà mẹ trong tuần đầu sau sinh. Sau giai đoạn này, bác sĩ có thể cân nhắc dùng khi cần thiết, đôi khi kèm lời khuyên về thời điểm cho bú. Bà mẹ không nên tự quyết định.

Người có bệnh lý thần kinh hoặc hàng rào máu não bị tổn thương

Viêm màng não, chấn thương sọ não, một số bệnh lý thần kinh có thể làm hàng rào máu não "lỏng" hơn, cho phép Ivermectin vào não nhiều hơn. Trong những trường hợp này, nguy cơ độc thần kinh cao hơn. Cơ chế được giải thích trong bài ảnh hưởng của Ivermectin lên hệ thần kinh.

Người cao tuổi và người dùng nhiều thuốc

Tuổi cao không phải chống chỉ định, nhưng người cao tuổi hay dùng nhiều thuốc cùng lúc, chức năng gan giảm và dễ ngã khi chóng mặt. Ghẻ ở viện dưỡng lão là tình huống thường gặp cần Ivermectin; bác sĩ sẽ rà soát thuốc đang dùng, đặc biệt thuốc chống đông. Xem thêm bài tương tác Ivermectin với thuốc chống đông.

Người suy giảm miễn dịch

Người nhiễm HIV, người dùng corticoid kéo dài, người ghép tạng không bị chống chỉ định. Ngược lại, họ thường là nhóm cần Ivermectin nhất vì nguy cơ giun lươn lan tỏa và ghẻ vảy. Tuy nhiên, các phác đồ ở nhóm này phức tạp hơn, có thể cần liều lặp lại và theo dõi tại viện.

Khi đã thuộc nhóm chống chỉ định thì điều trị bằng gì

Thuộc nhóm không dùng được Ivermectin không có nghĩa là bỏ ngỏ bệnh. Với ghẻ và chấy, có nhiều thuốc bôi được nghiên cứu cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Với giun đường ruột thông thường, có thể hoãn điều trị đến thời điểm phù hợp hoặc dùng thuốc khác theo chỉ định. Với giun lươn ở người bệnh nặng, bác sĩ chuyên khoa sẽ cân nhắc lợi ích và nguy cơ để quyết định. Điều quan trọng là được khám để có phương án thay thế phù hợp, thay vì tự dùng thuốc của người khác trong nhà.

Câu hỏi nên trả lời trước khi được kê Ivermectin

1. Bạn có đang mang thai, có thể có thai hoặc đang cho con bú?
2. Bạn từng dị ứng với thuốc nào chưa?
3. Bạn có bệnh gan, bệnh thần kinh, từng viêm màng não?
4. Bạn đang dùng những thuốc gì, kể cả thực phẩm chức năng?
5. Bạn từng sống hoặc làm việc ở châu Phi chưa?
6. Với trẻ em: cân nặng hiện tại chính xác là bao nhiêu?

Trả lời đầy đủ những câu này giúp bác sĩ xác định bạn có thuộc nhóm chống chỉ định hay cần thận trọng không, và chọn thuốc thay thế khi cần.